社会的態度・人間関係

мянган хүний зүс үзэхээр, нэг хүний нэр тогтоо⭐⭐⭐

千人の顔を見るより一人の名を覚えよ

Memorizing one person's name rather than seeing thousands of faces

найр тэргүүнтэй, наадам түрүүтэй⭐⭐⭐

宴には主人がいる、ナーダムには勝者がいる

The feast has a leader, Naadam has a winner

найрын гурван дуутай, наадмын гурван даваатай⭐⭐⭐

宴には三曲の歌、ナーダムには三回戦

Has three songs for feasting, Has three rounds for Naadam

найрын цэгцтэй нь дээр, настны намбатай нь дээр⭐⭐⭐

宴は秩序があるほうがよい、老人は威厳があるほうがよい

Feasting is better when orderly, Old people are better when dignified

нохой боловч сүүлтэй нь сайхан, ноён боловч ёстой нь сайхан⭐⭐

犬でも尻尾があるのは良い、領主でも礼儀があるのは良い

It is nice if a dog has a tail, It is nice if a lord follows the customs

≈ 郷に入っては郷に従え

нутаг нутгийн зан өөр, нуга нугын өвс өөр⭐⭐

土地土地の習慣は異なり、草原草原の草は異なる

The customs of every country are different, The grass of every meadow is different

≈ 所変われば品変わる ≈ When in Rome, do as the Romans do.

нэг нутагтай, нийлэх бэлчээртэй⭐⭐

故郷は一つ、牧草地は繋がる

One homeland, Grazing land that connects

нэг нь нийтийн төлөө, нийт нь нэгийн төлөө⭐⭐⭐

一人は皆のために、皆は一人のために

One is for the community, The community is for the one

≈ 持ちつ持たれつ

нэг тэрэгний, хоёр дугуй⭐⭐⭐

一台の荷車の二つの車輪

Two wheels of one cart

≈ 車の両輪

нэг үхрийн эвэр доргиход, мянган үхрийн эвэр доргино⭐⭐⭐

一頭の牛の角が揺れれば、千頭の牛の角が揺れる

When one cow's horns shake, A thousand cows' horns will shake

нэг өдөр танилцаж, мянган өдөр нөхөрлөнө⭐⭐⭐

一日で知り合い、千日の友となる

Met one day, Will be friends a thousand days

≈ 袖振り合うも多生の縁

нэгд дурлавал жаргал, нэмж дурлавал зовлон⭐⭐⭐

一人を愛すれば幸福、複数を愛すれば苦悩

If you love one, it is a joy; If you love more than one, it is trouble

нөхрийн хэрэг бүтвэл, өөрийн хэрэг бүтнэ⭐⭐⭐

友の事が成功すれば、自分の事も成功する

If a friend's deed is successful, Your deed will be successful

≈ 朱に交われば赤くなる ≈ A man is known by the company he keeps.

олны ёс, орчлонгийн зүй⭐

多くの人の習慣、宇宙の秩序

The customs of many, The order of the universe

≈ 郷に入っては郷に従え

олны төлөө, оготно боож үхэх⭐⭐

多くの者のために、ネズミは首を絞めて死ぬ

For the sake of many, A mouse strangles itself to death

олны хүч, оломгүй далай⭐⭐⭐

大勢の力は渡れない海

The strength of many people is an ocean that cannot be crossed

≈ 団結は力なり

олон голын жавраас, орны хөндийн жавар доор⭐⭐

寝床のそばの冷気は川辺の冷気より悪い

Cold beside the bed is worse than chill beside the rivers

олон ирвэл цайгүй, орой ирвэл зайгүй⭐⭐

何度も来ればお茶がない、遅く来れば場所がない

If you come many times there is no tea, If you come late there is no space

олон мод — ой, ганц мод — гадас⭐

多くの木は森、一本の木は杭

Many trees --- forest, Lone tree --- a peg

≈ 三本の矢

олонтой бол, баянтай⭐⭐

友が多ければ豊かである

If you have many friends, You are rich

≈ 持つべきものは友

олуулаа бол хүртэхээрээ ид, цөөхүүлээ бол цадахаараа ид⭐⭐

大勢なら分け合って食べ、少人数なら満腹まで食べよ

If you are many, eat until sufficient; If you are few, eat until full

саахалт айлын санаа нэг, хөрш айлын холбоо нэг⭐⭐⭐

隣り合う家は心が一つ、近所の家は絆が一つ

Adjacent families have one intention, Neighboring families have one connection

≈ 向こう三軒両隣

сайн хүнд нөхөр олон, сайн моринд эзэн олон⭐⭐⭐

持つべきものは友

A good person has many friends, A good horse has many owners

≈ 良い人には友が多く、良い馬には主人が多い

сайн хүний нэрийг, муу хүн гутаана⭐⭐

Good person's name will be spoiled by a bad person

≈ 良い人の名は悪い人が汚す

сайн хүний садан олон, зандан модны салаа олон⭐⭐⭐

A good person has many relatives, A sandalwood tree has many branches

≈ 良い人には親戚が多く、白檀の木には枝が多い

сайн явахад садан олон, муу явахад жанжин олон⭐⭐⭐

When life is good, many relatives; When life is bad, many generals

≈ 暮らしが良ければ親戚が多く、暮らしが悪ければ将軍が多い

сайнтай нөхөрлөвөл сарны гэрэл, муутай нөхөрлөвөл могойн хор⭐⭐⭐

朱に交われば赤くなる

If you have friendship with a good person, it is like moonlight; If you have friendship with a bad person, it is like snake poison

≈ 良い人と友になれば月の光、悪い人と友になれば蛇の毒 ≈ A man is known by the company he keeps.

сайныг дагавал сарны гэрэл, мууг дагавал могойн хор⭐⭐⭐

朱に交われば赤くなる

If you follow a good person it is like moonlight, If you follow a bad person it is like snake poison

≈ 良い人に従えば月の光、悪い人に従えば蛇の毒 ≈ A man is known by the company he keeps.

салаа ихтэй модны шувуу олон, санаа сайтай айлын зочин олон⭐⭐

A tree with many branches has many birds, A family with good thoughts has many visitors

≈ 枝の多い木には鳥が多く、心の良い家には客が多い

санаа нэгтийн заяа нэг⭐⭐⭐

一心同体

With one mind, one destiny

≈ 心が一つなら運命も一つ

сохрын газар нүдээ, доголонгийн газар хөлөө⭐⭐

持ちつ持たれつ

Our eyes for the place of blind people, Our feet for the place of lame people

≈ 盲人の所では目を、足の不自由な人の所では足を

сохрын газар сохор, доголонгийн газар доголон⭐⭐⭐

郷に入っては郷に従え

Be blind in a place for the blind, Be lame in a place for the lame

≈ 盲人の所では盲人に、足の不自由な人の所では足の不自由な人に

сэтэрхий зүүнд утас тогтохгүй, садар хүнд хань тогтохгүй⭐⭐

For the broken eye of a needle, thread cannot stay; For the immoral person, the spouse cannot stay

≈ 壊れた針の穴には糸が通らず、不道徳な人には伴侶が留まらない

сүүдрээс өөр нөхөргүй, сүүлнээс өөр ташуургүй⭐⭐⭐

There is no friend except a shadow, There is no whip except a tail

≈ 影以外に友はなく、尻尾以外に鞭はない

танилтай хүн талын чинээ, танилгүй хүн алгын чинээ⭐⭐⭐

持つべきものは友

Person who has many friends is like a wide steppe, Person who has no friends is like the palm of a hand

≈ 知り合いの多い人は草原のよう、知り合いのない人は手のひらのよう

танилын нүүр халуун, таанын амт нясуун⭐⭐⭐

The known face is hot, The wild leek taste is sour

≈ 知り合いの顔は温かく、野生のニラの味は酸っぱい

танихаасаа өмнө талын хоёр гөрөөс, танилцсан хойноо тагнайн хоёр судас⭐⭐

袖振り合うも多生の縁

Before getting to know each other, two antelopes on the steppe; After getting to know each other, two veins in the palate

≈ 知り合う前は草原の二頭のカモシカ、知り合った後は口蓋の二本の血管

толгой хагаравч малгай дотроо, олгой хагаравч тогоон дотроо⭐⭐⭐

Even if the head is injured, it is inside the hat; Even if the intestine breaks, it is still in the pot

≈ 頭が割れても帽子の中、腸が裂けても鍋の中

тоонотой гэрт толгой холбож, тостой тогоонд хошуу холбох⭐⭐⭐

天窓のあるゲルで頭を寄せ合い、脂っこい鍋で口を寄せ合う

Heads are together in a ger with a window, Lips are together in a greasy pot

≈ 同じ釜の飯を食う

тэнцвэргүй ачаа тэмээний зовлон, тэнцвэргүй амраг сэтгэлийн зовлон⭐⭐

バランスの悪い荷はラクダの苦悩、バランスの悪い配偶者は心の苦悩

An unbalanced load is trouble for the camel, An unbalanced spouse is trouble for the heart