勤勉・成果

гэм хийсэн гэдэс биш, гэнэт олдсон хоол биш

胃は罪を犯していない、食べ物は突然見つかったものではない

Stomach did not sin, Food was not suddenly found

гэрээ мартсан гэсэр, малаа мартсан мануухай

家を忘れたゲセル、家畜を忘れたかかし

Gesser who forgot home, Scarecrow who forgot animals

гүйх нохойд саад

走らない犬は邪魔になる

A dog that is not running brings trouble

далайд дусал нэмэр

一滴も海の助けになる

One drop helps the ocean

далайд усч, дайнд баатар

海では泳ぎ手、戦場では英雄

In the sea a swimmer, In a war a hero

домбойж сууснаас (доройтож явснаас) доголж явсан дээр

どんよりと座っているよりは（落ちぶれて歩くよりは）、足を引きずってでも歩く方がましだ

Better to go limping than to sit slumped

дундуураа дүүргэж, дутуугаа гүйцээх

半分を満たし、足りないものを補う

Fill up the half, Complete what is lacking

дуранд зовлонгүй, дурданд ширүүнгүй

好きなことに苦労なし、絹に粗さなし

Desire does not have suffering, Crepe does not have coarseness

дургүй бол хүчгүй

好きでなければ力が出ない

When you do not like there is no strength

дэмий суухаар тэмээ хариул

無駄に座っているならラクダの世話をしろ

Sitting and doing nothing better to herd camels

жаран чавганц уралдвал нэг нь түрүүлдэг

六十人の老婆が競走しても一人が勝つ

If 60 old women race one will win

залуу хүний замын хүзүү урт, залхуу хүний үгийн үзүүр урт

若者の道は長い、怠け者の言葉の先は長い

A young person's way is long, A lazy person's words take a long time to be said

залхуу хүн завагтаа хүрдэггүй

怠け者は皿の食べ物にも手が届かない

Lazy person cannot touch his food on the plate

залхуу хүнд маргааш олон

怠け者には明日がたくさんある

For a lazy person there are many tomorrows

залхуугийн гадаа түлшгүй, залгидгийн гэрт хоолгүй

怠け者の家の外に燃料なし、大食いの家に食べ物なし

There is no fuel on the outside of lazy man's home, There is no food in the home of a glutton

залхууд шалтаг мундахгүй, залууд заяа мундахгүй

怠け者に言い訳が尽きることはなく、若い人に運が尽きることはない

The lazy never run short of excuses, the young never run short of fortune

захивал захиа хүнд, цохивол чулуу хүнд

手紙を託せば大変、石を叩けば大変

If you entrust a letter it is difficult, If you hit a stone it is difficult

зовохгүй бол, зоос олохгүй

苦労しなければ、金は手に入らない

Without hardship, no coin

зориг байвал хэрэг бүтнэ, зүтгэл байвал жаргал ирнэ

勇気があれば事は成る、努力すれば幸せが来る

If you are bold work will be finished, If you are persistent happiness will come

зүгээр суухаар зүлгэж суу, гөлийж суухаар ярилцаж суу

ぼんやり座っているくらいなら磨いて座り、ボーッと座っているくらいなら語り合って座れ

Rather than sit idle, sit polishing; rather than sit blankly, sit talking

зүгээр суухаар зүлгэж суу, дэмий суухаар тэмээ хариул

何もしないなら磨け、無駄に座るならラクダの番をしろ

Polish something rather than do nothing, Herd camels rather than do nothing

идэх нь өмнөө, хийх нь хойноо

食べるのは先、やるのは後

Eats before, Does later

идэхдээ эр бар, хийхдээ хашин бух

食べる時は虎のよう、働く時は怠け牛のよう

Eats like a male tiger, Does like a lazy bull

их чулууг бага чулуугаар хөдөлгөх

大きな石を小さな石で動かす

Move big stone by moving little stones