すべてのことわざ

настай хүн явснаа, нялх хүүхэд үзсэнээ

老人は行った所を、赤ん坊は見た物を語る

Where the old person went, What the baby saw

ная хүрч, намар мордох

八十歳に達して、秋の旅立ちを迎える

Reaching eighty, setting out in autumn

ниргэсэн хойно хашгирах

雷の後に叫ぶ

To scream after the thunder

нисдэг нь тэнгэр боловч буудаг нь газар

飛ぶのは天でも、降りるのは地

Though it flies in the sky, it comes down to earth

нисэх хүн байвал, барих хүн бас бий

逃げる者がいれば、捕まえる者もまたいる

If there is one who flees, there is also one who catches

новшин гэрийн, ноохой барагдахгүй

みすぼらしい家の、ぼろ切れは尽きることがない

In a squalid ger, the rags are never used up

ногтгүй илжигний эрүү нь хатан, номгүй ламын үг нь хатан

手綱のないロバの顎は頑固で、教えのない僧侶の言葉は手強い

The jaw of an unbridled donkey is hard, the word of an unlearned lama is hard

ноёд хэрэлдэхээр ногоо ургадаггүй

殿様が争えば草も生えぬ

When lords quarrel, the grass does not grow

ноёдод итгэснээс, нохойдоо итгэ

権力者を信じるよりも、自分の犬を信じろ

Rather than trust the lords, trust your dog

ноёдын алба хааж, нохойн сүүл норгож явах

権力者の雑用を務め、犬の尻尾を濡らして歩く

Serving the lords, wetting the dog's tail

ноён урваач, нохой шарваач

領主は裏切り者、犬は尻尾を振る

The master is fickle, The dog is a tail wagger

ноён хэрэлдсэн газар заргатай, нохой хэрэлдсэн газар улайтай

領主が争った所には訴訟あり、犬が争った所には死骸あり

The place where lords quarreled has a lawsuit, The place where dogs quarreled has carrion

ноён хүнд итгэж болохгүй, нойтон модыг түлж болохгүй

貴人は信じられない、濡れた木は燃やせない

You cannot believe a royal person, You cannot burn wet wood

ноёнтой тэрсэлдвэл толгойгүй нохойтой тэрсэлдвэл хормойгүй

殿様と争えば首を失い、犬と争えば裾を失う

Quarrel with a lord and you lose your head; quarrel with a dog and you lose your hem

ноёнтой өстэй хүн хонгогүй, нохойтой өстэй хүн хормойгүй

領主に恨みを持つ者は尻が痛み、犬に恨みを持つ者はデールの裾がかじられる

A person who holds a grudge against the master, his behind will hurt; A person who holds a grudge against a dog, the bottom part of his deel will be chewed off

нойрноос морио, чөмөгнөөс хутгаа

眠りのために馬を失い、骨髄のためにナイフを失う

Give away your horse for sleeping, Give away your knife for marrow

нойрыг сэрж ханадаг, уурыг хорьж дардаг

眠りは目覚めることで足り、怒りは抑えることで鎮まる

Sleep is satisfied by waking; anger is subdued by holding it back

номгүй хүн таг, хоньгүй хот пад

学のない人は空っぽ、羊のない町は暗い

An unlearned person is empty, A city without sheep is dark

номгүй хүний цээж харанхуй, хоньгүй айлын хот харанхуй, хойшоо харсан нүх харанхуй

学のない人の胸は暗い、羊のない家の囲いは暗い、北向きの穴は暗い

The unlearned person's chest is dark, The fence of the family without sheep is dark, The hole seen in the north is dark

номхон тэмээг, ноолоход амархан

おとなしいラクダはからかいやすい

A tame camel, Easy to pester

номч гэж бүү дээрэлх, ноён гэж бүү омгорх

学者だからと見下してはならず、権力者だからと傲慢になってはならない

Do not lord it over others because you are learned, do not swell with pride because you are a lord

номыг нь сурахгүй ч, номхныг нь сур

学問を学べなくても、穏やかさを学べ

If you cannot study books, You should learn to be gentle

номын дуу холдож, нохойн дуу ойртож

経典の声は遠ざかり、犬の声は近づく

The book's voice is far away, The dog's voice is near

нохой алжуу бол баас олж долоохгүй

犬が怠けていれば、糞さえ見つけて舐められない

A lazy dog will not even find dung to lick