世相・限界

идээний дээд архи, эдийн дээд хадаг

食べ物の最上はアルヒ、物の最上はハダグ

The highest treat is vodka, The highest thing is blue silk

ирсэн гийчин морддог, орсон бороо гийдэг

来た旅人は去りゆき、降った雨はやむ

The guest who came will ride away, the rain that fell will clear

ирэг тарган бол хот дүүрэн, иргэн баян бол улс баян, ном баян бол төр баян, үр баян бол үндэс баян

去勢羊が肥えれば囲いは満ち、民が富めば国が富み、学が富めば政が富み、子が富めば民族が富む

Fat wethers fill the fold, rich citizens make a rich state, rich learning makes a rich government, many children make a rich nation

магад үхэхээ мэдэвч, маргааш үхэхээ мэдэхгүй

いつか死ぬとは知っていても、明日死ぬかは知らない

You might know you will die, You don't know if you will die tomorrow

монгол хүү малын хүчинд, монгол гэр үдээрийн хүчинд

モンゴルの少年は家畜の力に頼り、モンゴルのゲルは革紐の力に頼る

Mongolian boy depends on herds, Mongolian ger depends on leather strap

мууд муу нэмэр, муухайд улцан нэмэр

悪いに悪いを足す、醜いに泣き顔を足す

Bad adds to bad, Weeping adds to ugly

найрын богино нь сайн, насны урт нь сайн

宴は短い方がよい、寿命は長い方がよい

Short is better for the feast, Long is better for age

намрын муу нь бороотой, хаврын муу нь салхитай

悪い秋は雨が多く、悪い春は風が強い

Bad autumn with rain, Bad spring with wind

намрын муу нь бороотой, хаврын муу нь шороотой

秋の悪いのは雨がち、春の悪いのは風塵がち

A bad autumn is rainy, a bad spring is dusty

нар сар ээлжилнэ нас жил өнгөрнө

日と月は入れ替わり、齢と年は過ぎてゆく

Sun and moon take turns; years and age pass on

нар хүрээлбэл ордог, сар хүрээлбэл хүйтэрдэг

太陽が暈をかぶれば雨が降り、月が暈をかぶれば寒くなる

When the sun wears a halo it rains, when the moon wears a halo it turns cold

нар шимийн том, сар шөнийн өөх

日は恵みの大いなるもの、月は夜の脂

The sun is the great giver of nourishment; the moon is the fat of the night

нараан барсан тэнгэр муу, наадмаан барсан хүн муу

日を失った空は悪く、祭りを終えた人は悪い

A sky that has lost its sun is ill; a man whose naadam is over is ill

нарнаас хоргодож болдог, наснаас хоргодож болдоггүй

日差しからは身を隠せても、齢からは隠れられない

One can take shelter from the sun, but not from age

нарны дараа бороотой, навчны дараа жимстэй

日照りのあとには雨が降り、木の葉のあとには実が成る

After the sun comes rain, after the leaf comes fruit

ная хүрч, намар мордох

八十歳に達して、秋の旅立ちを迎える

Reaching eighty, setting out in autumn

Нэг бүдэрвэл долоо бүдэрнэ

一度つまずけば、七度つまずく。

If you stumble once, you will stumble seven times.

олзны бага нь амттай

利益は少ない方がおいしい

Small amounts of profit are tasty

оргих нь ихэдвэл, ширгэх нь их, орох нь ихэдвэл, гарах нь их

湧き出るのが多ければ、干上がるのも多く、入るのが多ければ、出るのも多い

The more the spring wells up the more it dries, the more comes in the more goes out

орчлонгийн амьтан хавтгайд халтирч, бөөрөнхийд бөмбөрдөг

世の中の生き物は平らなところでは滑り、丸いところでは転がり落ちる

The creatures of this world slip on the flat and roll on the round

сайн морь жидүүнд автагдах, сайн эр өвчинд дарагдах

良き馬が険しい道で苦しみ、気骨ある男が病に打ちのめされる

The good horse is caught by rough going, the good man is laid low by illness

сайн явах санааных, сайхан төрөх заяаных

FLAG

From your will, you go successfully; From your fate, you are born beautiful

Сайны хажуугаар саар

良いことの傍らには並のことがある。

Beside the good, there is the mediocre.

санаа заяа хоёр, нэг замаар явахгүй

FLAG

Ideas and destiny will not go the same way