思慮・備え

хүн хэрээрээ, тэмээ тэнгээрээ

人は自分の器量で、ラクダは自分の背負える分だけ

A person can only do what he can, A camel can only carry what it can

хүн, ашгийг мэдэвч — зовлонг мэдэхгүй, загас, идшийг мэдэвч — гохыг үзэхгүй

人は利益を知るが苦しみを知らず、魚は餌を知るが釣り針を見ない

A man sees the profit but not the pain, a fish sees the bait but not the hook

хүнд ачаа хөсөгт хортой, хүнд суртал амьдралд хортой

重い荷は荷車に害、官僚主義は生活に害

Heavy load is harmful for the cart, Bureaucracy is harmful for life

хүндээ хөнгөнөөс, хүлгээ илжигнээс

貴重なものを粗末なものに換え、馬をロバに換える

Change your worthy things for unworthy things, Change your horse for a donkey

хүний үгээр үг бүү хий, хээрийн нохойгоор нохой бүү хий

他人の言葉で言葉を作るな、野犬を飼い犬にするな

Do not make a word from another's word, Do not make a wild dog into a pet

хөлөө хүрэх газар явж, хэлээ хүрэх газар заргалдах

足の届く所へ行き、舌の届く所で争う

Going to places that the feet can reach, Litigating in places that the tongue can reach

хөнжлийнхөө хэрээр хөлөө жийж, адууныхаа хэрээр исгэрэх

布団の長さに合わせて足を伸ばし、馬の数に合わせて口笛を吹け

Stretch out your legs by the length of your cover, Whistle by the number of your horses

Хөнжлийнхөө хэрээр хөлөө жийх

自分の布団の長さに合わせて足を伸ばす。

Stretch out your legs according to the size of your own blanket.

цаг мөнгө, цаг алт

時は金なり、時は黄金なり

Time is money, Time is gold

цадахад хаясан бүлх, өлсөхөд санагддаг

満腹時に捨てたスジ肉も、空腹時には思い出される

The lump of meat thrown away when full is remembered when hungry

царайны сайхнаар цай сүлэхгүй

美しい顔でミルクティーは作れない

You cannot make milk tea with a pretty face

цуцлаас гал, цухлаас хэрүүл

燃え残りから火が、怒りっぽい人から口論が

Fire from the embers, Argument from a person who is easily upset

цэргийг мянган өдөр тэжээгээд, нэг өдөр хэрэглэдэг

兵を千日養い、一日用いる

A soldier is fed a thousand days, Used one day

цээжний дотор гал бадравч, утааг нь хамраар бүү гарга

胸の中に火が燃え上がろうとも、その煙を鼻から出してはならない

Though a fire blazes inside your chest, do not let its smoke out through your nose

шуудайд хийсэн үхрийн эвэр шиг

袋に入れた牛の角のように（まとまらない）

Like the horns of cows that were put into a sack

шүүдрээр унд, шүлсээр хоол хийх (тэвчээртэй) гэх шиг

朝露を飲み物とし、自分の唾液で食事を作る（忍耐強い）かのように言う

Making dew his drink and his own spittle his food

шүүрэн шанагаар ус зөөх

穴あきお玉で水を運ぶ

Tries to carry water with a strainer

эвдэхэд хялбар, эвлүүлэхэд бэрх

壊すのはたやすく、組み立てるのは難しい

Easy to break apart, hard to put together

эд мэдэхгүй хүн, эдийн нэрийг гутаана

物を知らぬ者は、物の名を汚す

The person who does not know goods, Disgraces the name of the good

эдлэхээр хорлох хортой архийг тэвч, эрхэм биш авлах газар шатрыг тэвч

身を滅ぼす有害な酒を控えよ。尊くない勝負事やチェス（賭け事）を控えよ

Shun the harmful drink that ruins rather than serves, shun the gambling board that debases rather than ennobles

эдээрээ оролдвол эвдэхийн тэмдэг, эхнэрээрээ оролдвол салахын тэмдэг

物をいじれば壊れる兆し、妻をいじれば別れる兆し

If you fiddle with your things, it is a sign they will get broken; If you provoke your wife, it is a sign you will be divorced

эрдмийг гүн гэж бүү цөхөр, эндэгдлийг бага гэж бүү омтгойл

学問が深いからと諦めるな、失敗が少ないからと油断するな

Do not give up because learning is deep, Do not be careless because failing is little

эрдмийг эс сурвал хэрэглэх цагт гэмших, эрүүл биеэ эс асарвал өвчин олсон цагт гэмших

学ばなければ用いる時に悔い、体をいたわらなければ病を得た時に悔いる

Fail to learn and you regret it when it is needed; fail to tend your health and you regret it when illness comes

эрдмийг эхнээс нь, эвийг эртнээс нь

学問は最初から、和は早くから

Try hard to learn from the beginning of learning, Try hard to keep unity from the start