すべてのことわざ

хэлж ирэхгүй, хийсэж ирнэ

言わずに来ず、吹いてやって来る（突然の困難）

Does not say before coming, Comes by blowing

хэлж өгөвч чих нь цоорхой, хийж өгөвч сав нь цоорхой

言っても耳に穴があり、注いでも容器に穴がある

Even though told, one's ear has a hole; Even though poured in, the container has a hole

хэлснээ ажил болговол хийсэн бүхэн нь алдарших

言ったことを仕事に変えれば、行うことすべてが名を上げる

If you turn what you have said into work, everything you do will become renowned

хэлсэн үг баригдахгүй, харвасан сум баригддаг

発した言葉は取り戻せないが、放った矢は捕らえられる

A spoken word cannot be caught, a loosed arrow can be

хэлсэн үгэндээ хүрдэггүй, хийсэн ажлаа дуусгадаггүй

言った言葉を守らず、始めた仕事を最後までやり遂げない

He does not keep to his word, he does not finish the work he began

хэлсэн үгэндээ эзэн болж, идсэн хоолондоо сав бол

言葉の主人たれ、食べた物の器たれ

You are the master of your words, You are the container of the food you eat

Хэлсэн үгэндээ эзэн болж, идсэн хоолондоо сав болох

言った言葉には主となり、食べた食事には器となれ。

Be the master of the words you have spoken, and be the vessel for the food you have eaten.

хэлсэн үгээр нь цэцнийг мэдэх, хийсэн эдээр нь дархныг мэдэх

言葉で賢者を知り、作品で職人を知る

Know the wise by his words, Know the smith by his wares

хэлтэн гүүнээс, шувтан унага

母馬のように、仔馬も

As the mare, So the foal

хэлэлцвэл бүтдэг, хэрэлдвэл бутардаг

話し合えば成り、争えば壊れる

If discussed, it gets done; If quarreled, it breaks up

хэлэх нь уулын чинээ, хийх нь хэдгэнийн чинээ

言うことは山ほど、やることは虻ほど

Talk like mountain size, Do like horsefly size

хэлэх үгий эзэнд нь, тавих морийг ижилд нь

言葉は本人に、馬は群れに

Say a word to the right person, Take the horse to its herd

хэлэхийн өмнө болгоомж, хийхийн өмнө хичээмж

言う前に用心、やる前に注意

Caution before saying, Carefulness before doing

хэлэхэд амар, хийхэд хэцүү

言うは易く、行うは難し

Easy to say, Hard to do

хэлэхэд үгээ хянадаг, хийхэд хэмжүүрээ шалгадаг

言葉を発するときは言葉を慎み、実行するときは度合いを確かめる

In speaking, weigh your words; in doing, check your measure

хэн хэнээ хэлэлгүй, хэл амаа татлалгүй

互いに批判せず、口論に巻き込まれず

Not criticizing each other, Not being involved in a dispute

хэнийг хэн эс хэлэх вэ? хэний нохой хэнд эс хуцах вэ?

誰が誰のことを言わないだろうか。誰の犬が誰に向かって吠えないだろうか

Who does not speak of whom? Whose dog does not bark at whom?

хэргийн эзэн, хэнгэргийн дохиур

事件の主、太鼓の撥

The crime's owner, A drumstick

хэрэг удавч ялзрахгүй хэрээ өтлөвч бууралтахгүй

訴えは長引いても腐らず、鴉は老いても白くならない

A case does not rot though it drags on; a raven does not turn grey though it ages

хэрэг хаанаас бол, хэрэгсэл тэндээс

問題がどこから生じたか、その原因もそこにある

Where the trouble comes from, from there comes its means too

хэрэг явдлын бүтэх нь, хичээж бодохоос болдог

努力して考えることで、仕事の計画は実現する

From trying and thinking, Your plan for work will be fulfilled

хэрэглэх эрдэмгүй хүний ам нь хэрэггүй онгойсон нүхтэй адил, хэтэрхий эрдэмт хүний амь нь хээрийн бардам лянхуатай адил

用いる学のない者の口は無用に開いた穴に等しく、学の過ぎた者の生は野に誇り咲く蓮に等しい

The mouth of the man without usable learning is like a hole gaping to no purpose; the life of the over-learned man is like a proud lotus out on the steppe

хэрээ галууг дуурайж, хөлөө хөлдөөх

カラスがアヒルを真似て、足を凍らせる

A crow imitating a duck, Freezes its leg

хэрээ зуун жил хар, хэрэг мянган жил хар

カラスは百年黒く、罪は千年黒い

A crow is black for 100 years, An offence is black for 1000 years