даалуу
日本語
ダールー ♦ モンゴルの伝統的な牌ゲーム
英語
Daaluu; traditional Mongolian tile game
その他の言語
中国語 牌九 (páijiǔ)
解説
モンゴルで広く遊ばれている伝統的な牌ゲーム。中国の牌九（páijiǔ）に由来するが、モンゴルでは牌の構成、名称、愛称、гуншин と呼ばれる口上、遊び方が独自に発達している。全部で60枚、19種類の牌からなり、それぞれの牌は上下に1～6個の点をもつ。牌は大きく「赤側」34枚・10種類と「白側」26枚・9種類に分けられる。各種類は2枚または4枚からなり、4枚あるものは хос または ус гарын мод と呼ばれる。代表的な遊び方の一つに даалуугаар цай хураах があり、参加人数に応じて一部の牌を цай として除き、残りの牌を配って遊ぶ。プレイヤーは жанлий と呼ばれる指定牌、強い牌、同種の2枚組などを用いて гэр を取り、できるだけ多くの цай を集めることを目指す。各牌には伝承されたユーモラスな韻文の гуншин があり、牌を出す際にそれを唱えることが、このゲームの特徴的な遊戯文化の一つとなっている。
Тайлбар
Монголчуудын дунд өргөн дэлгэрсэн уламжлалт даалууны тоглоом. Хятадын 牌九 (páijiǔ) тоглоомоос гаралтай боловч Монголд модны бүтэц, нэршил, хоч, гуншин болон тоглох дүрэм нь өвөрмөцөөр хөгжсөн. Нийт 60 мод, 19 төрлөөс бүрдэх бөгөөд мод бүрийн дээд, доод хэсэгт тус бүр 1–6 цэг байна. Модуудыг Улаан талын 34 мод, 10 төрөл болон Цагаан талын 26 мод, 9 төрөл гэж ангилна. Төрлөөсөө хамаарч нэг мод 2 эсвэл 4 ширхэг байна. 4 ширхэгтэй модуудыг хос буюу ус гарын мод гэж нэрлэнэ. Даалуугаар цай хураах нь түгээмэл тоглолтын нэг бөгөөд тоглогчдын тооноос хамаарч тодорхой модуудыг цай болгон ялгаж, үлдсэн модыг хуваарилан тоглоно. Тоглогчид жанлий, сайн мод, ус зэрэг давуу модоо ашиглан гэр барьж, олон гэр авч их цай хураахыг зорьдог. Мод бүр ардын хошин, шүлэглэсэн гуншинтай бөгөөд тоглолтын явцад модоо тавихдаа гуншинг нь хэлж дууддаг нь энэхүү тоглоомын онцлог соёлын нэг хэсэг юм.
Explanation
A traditional Mongolian tile game derived from the Chinese 牌九 (páijiǔ) tradition, but with its own tile set, terminology, humorous calls known as гуншин, and rules of play. A complete set contains 60 tiles of 19 types. Each tile is divided into two halves bearing one to six pips. The set is divided into a Red side of 34 tiles in 10 types and a White side of 26 tiles in 9 types. Depending on the type, a tile occurs in either two or four copies; four-copy types are known as хос or ус гарын мод. One common form of play is даалуугаар цай хураах, in which a number of tiles are set aside as цай according to the number of players and the remaining tiles are distributed. Players use strong tiles, paired tiles, and a designated жанлий tile to win гэр and accumulate as much цай as possible. Each tile also has a traditional humorous rhymed гуншин, which players recite when playing the tile, forming a distinctive part of Mongolian daaluu culture.