хорол⁽²⁾
日本語
ホロル ♦ モンゴルの伝統的な牌ゲーム
英語
Khorol; traditional Mongolian tile game
解説
モンゴルの伝統的な牌ゲーム。一般に60枚の牌を用い、十二支の牌に加えて、Хорол、Чандмань、Хас、Гарьд などの特別な牌を含む。十二支の牌は互いに強弱関係をもち、たとえば гахай は нохой に、нохой は тахиа に負けるが、хулгана はすべての十二支に勝つとされる。2～8人で遊ぶことができ、牌を伏せて配り、同じ牌をそろえて出したり、より強い牌で取ったりしながら進める。最も多く овоо または гэр を取った個人または組が勝つ。地域によって Зэндмэнь、Чандмань などとも呼ばれ、牌の構成や遊び方にも多少の異同がある。Хорол、Чандмань、Өлзий、Хангарьд などはそれぞれ象徴的な意味をもち、地域によって Хас очир や花の図柄を加えることもある。遊戯には協調、相互尊重、仲良く暮らすことを重んじる思想が込められているとされ、子どもの知恵や語彙を育てるために Арван хоёр жил を歌い交わす習慣もあったという。
Тайлбар
Монголын уламжлалт хөлөг бус, модон дүрст тоглоомын нэг. Ихэвчлэн нийт 60 модоор тоглох бөгөөд арван хоёр жилийн модноос гадна Хорол, Чандмань, Хас, Гарьд зэрэг тусгай толгой мод орно. Жилийн модууд хоорондоо дарах дараалалтай бөгөөд гахайг нохой, нохойг тахиа гэх мэтээр дарна, харин хулгана бүх жилийг дийлнэ. 2–8 хүн тоглож болох бөгөөд моднуудыг доош харуулан тарааж, ижил модоор гарах, ахлуулж идэх зэргээр тоглоно. Хамгийн олон овоо буюу гэр барьсан хүн эсвэл тал хожно. Зарим нутагт Зэндмэнь, Чандмань гэх мэтээр нэрлэх бөгөөд модны бүрэлдэхүүн, тоглох арга бага зэрэг ялгаатай байж болно. Хорол, Чандмань, Өлзий, Хангарьд зэрэг дүрс нь бэлгэдлийн утгатай бөгөөд зарим нутагт Хас очир, цэцгийн дүрс нэмж оруулдаг. Тоглоомын гол бэлгэдэл нь хамтач ёс, харилцан хүндлэл, эв найртай амьдрах ухааныг илэрхийлэхэд оршино. Мөн хүүхдийн ухаан, хэл яриаг хөгжүүлэх зорилгоор “Арван хоёр жил”-ийг харилцан дуулдаг байсан уламжлалтай.
Explanation
A traditional Mongolian tile game usually played with a set of 60 tiles. In addition to tiles representing the twelve zodiac animals, the set includes special pieces such as Khorol, Chandmani, Khas, and Garid. The zodiac tiles follow a hierarchy of strength: for example, the pig is beaten by the dog, the dog by the rooster, while the mouse is said to defeat all of the zodiac animals. The game can be played by two to eight people. Tiles are distributed face down, and players proceed by playing matching pieces or capturing with stronger ones. The individual or side that builds the greatest number of ovoo or ger wins. In some regions the game is also called Zendmen or Chandmani, and there may be local differences in the composition of the set and rules of play. Symbols such as Khorol, Chandmani, Ölzii, and Khangarid carry auspicious meanings, and some regional sets also include Khas-ochir or floral designs. The game is traditionally interpreted as expressing cooperation, mutual respect, and harmonious communal life, and children were also encouraged to sing the “Twelve Animals” verses while playing to develop knowledge and language skills.