Их гэгээн зурхай
日本語
英語
Great Bright Calendar
出典
Д.Мөнх-Очир
解説
Их гэгээн зурхай は、金代に作られ、モンゴル帝国初期にも用いられた暦法・占星術体系。1181年に Жу Хи Вай が編纂したとされ、モンゴル国家成立後には公式の暦法として採用された。のちに Елюй Цуцай がその日食・月食や時刻計算のずれを検討し、改訂を進めたことが、Баруунш дайлсан цагаан морин жилийн зурхайн язгуур など後続の暦学的著作につながった。
Тайлбар
Их гэгээн зурхай нь Алтан улсын үед зохиогдож, Монголын эзэнт гүрний эхэн үед мөн хэрэглэгдсэн цаг тоолол, зурхайн ёс юм. Жу Хи Вай 1181 онд уг зурхайг зохиосон бөгөөд Монголын нэгдсэн улс байгуулагдсаны дараа албан ёсны цаг тоололд хэрэглэж байсан хэмээн тэмдэглэсэн байдаг. Хожим Елюй Цуцай нар, сарны хиртэл болон цагийн тооцоонд гарч байсан зөрөөг нь шинжлэн засварлаж, энэ ажил нь Баруунш дайлсан цагаан морин жилийн зурхайн язгуур зэрэг дараагийн цаг тооллын бүтээлүүдийн суурь болсон.
Explanation
Их гэгээн зурхай was a calendrical and astrological system compiled in the Jin period and also used in the early Mongol Empire. It was compiled by Жу Хи Вай in 1181 and later served as an official calendrical system after the establishment of the unified Mongol state. Елюй Цуцай subsequently examined discrepancies in its eclipse and time calculations and revised the system, contributing to later works such as Баруунш дайлсан цагаан морин жилийн зурхайн язгуур.