Цагийн дүрмийн зурхай
日本語
英語
Chongzhen calendar
出典
Д.Мөнх-Очир
解説
Цагийн дүрмийн зурхай は、清代に国家の暦法として用いられた時憲暦を指すモンゴル語名。清朝ではこの暦法をモンゴル語・チベット語に翻訳して普及させ、欽天監に相当する Тэнгэрийг сүсэглэх яам を通じて毎年の暦書を編纂・配布した。モンゴルでは「Хааны зурхай」と呼ばれる暦書も毎年頒布され、モンゴル人の学者や僧侶も暦算の研究・教育・編纂に携わった。19世紀にも Цагийн дүрмийн зурхай を教授し、それにもとづいて暦書を作成する伝統が続いていた。
Тайлбар
Цагийн дүрмийн зурхай нь Манж Чин улсын үед төрийн цаг тоололд хэрэглэж байсан зурхайн ёс бөгөөд Хятадын 時憲曆-тэй холбогдоно. Чин улсын үед уг зурхайг Монгол, Төвөд хэлээр орчуулан дэлгэрүүлж, Тэнгэрийг сүсэглэх яамнаас жил бүр цаг улирлын тооны бичиг зохион тарааж байжээ. Монгол оронд тараасан эдгээр хуанлийг Хааны зурхай хэмээн нэрлэх нь ч байсан бөгөөд Монгол эрдэмтэн, лам нар уг ёсны тооцоо, сургалт, цаг улирлын бичиг зохиох ажилд оролцож байв. XIX зуунд ч Цагийн дүрмийн зурхайг заан сургаж, түүний ёсоор цаг улирлын бичиг зохиох уламжлал үргэлжилж байжээ.
Explanation
Цагийн дүрмийн зурхай is the Mongolian name for the Qing-period Shixian calendar. Under the Qing, this calendrical system was translated into Mongolian and Tibetan and disseminated through the imperial astronomical administration. Annual calendrical almanacs were compiled and distributed in Mongolia, where they were also known as Хааны зурхай. Mongolian scholars and monks participated in the study, teaching, calculation, and compilation of calendars based on this tradition, which continued to be taught into the nineteenth century.